२०व्या शतका पासुन राहणीमान बदलु लागल,दगड,माती कुडाच्या शेणानं सारवलेल्या घरांची जागा सिमेंट क्राँक्रेट नी मजबुत बंगल्यांनी घेतली.घरातली सारवलेली भुई नामशेज झाली आणी चकचकीत स्टाईल फरशी घरात अंगणात आली आणि याच बदलत्या राहणीमानासोबत एक एक करत ग्रामीण जीवनातील महत्वाच्या वापराच्या वस्तु सुध्दा लोप पावत गेल्या,त्यातील एक लाकडी वस्तु म्हणजे #चोपणी.
साधारण सणासुधीच्या काळात घराभोवतालच अंगण हे माती मुरुम टाकुन चांगल मऊ केल जायचं याला भुई करणं म्हणायचे.अंगणात टाकलेली माती मुरुम घट्ट बसुन अंगण मजबुत व एकसारख चोपुन त्याला मऊ केल जायचं आजच्या आधुनिक काळात धुम्मस मशीनने(वायब्रेटर) धुम्मसुन घराची अंगण किंवा घरातील भुई मजबुत करुन त्यावर फरशी बसवतात पण पुर्वी मशीन नव्हत्या त्यावेळी माणुस आपल्या गरजेनुसार वस्तु निर्माण करत गेला त्यातुनच उदयास आलेली एक वस्तु म्हणजे #चोपणी.
अजुनही ग्रामीण भागात गाई गुरांच्या गोठ्यात मुरुम टाकुन चोपणीने चोपुन एकसारखी भुई तयार करतात तर घरात फरशी बसवण्यापुर्वी मुरुम चोपणी ने चोपतात.
#चोपणी ही एकाद्या मजबुत लाकडाच्या ओंडक्यापासुन बनवतात,ओंडका तासुन त्याला खालुन सपाट तर वरुन अर्धगोलाकार किंवा सपाट निमुळत्या आकाराची असते तिला पकडण्यासाठी मागील बाजुला एक दांडा असतो तो सुध्दा चोपणीच्या ओंडक्याला कोरुन मजबुत बनवलेला असतो कुठलीहि जोडदुरुस्ती नसते.एका अखंड लाकडी ओंडक्यापासुन एक ,दिड व दोन फुटापर्यंतच्या चोपण्या सुतार एकदम कौशल्याने बनवुन देत.
आजही ग्रामीण जनजीवणात चोपणी वापरली जाते ब-याच शेतकरी व पशु धन बाळगणा-या कुटुंबांकडे गोठ्यातील भुई करायला चोपणीच वापरली जाते कारण चोपणीने हवं तस अंगण किंवा भुई तयार करता येते,चोपणी मुरुमावर आपटुन जेव्हा जमीन चोपण्याच काम चालु असतं तेव्हा चोपणी जमीनीवर आपटली की एक भारदस्त संगीत तयार होते त्याचा धप्पाक धप्पाक आवाज खुप मस्त असतो.
ग्रामीण जीवनात अशा खुप वस्तु आहेत ज्यांचा वापर बंद झाला असला तरी पण त्या मनाच्या एका कोप-यात पडुन आहे त्यांच संवर्धन करण ही काळाजी गरज आहे.मला आठवतय अस आमच्या घरात आजोबा आवर्जुन चोपणी बनवुन आणायचे आजही आमच्याकडे नविन व नुकतीच वर्षापुर्वी बनवलेली मजबुत चोपणी आहे.शेजारी व गावातील लोकं तिला कधीकधी घेउन जातात परत मलाच आणायला जावं लागतय.
# मंगेश_गावडे
#८२७५६९४१४४
No comments:
Post a Comment