झारखंड राज्यातील डाल्टनगंज शहराजवळील पलामू किल्ला.

 

२८ जानेवारी १७७१...

 

झारखंड राज्यातील डाल्टनगंज शहराजवळील पलामू किल्ला...

लेखन :सचिन पोखरकर

मैदानी भागातील जुना किल्ला चेरो राजवंशाच्या आधीपासून अस्तित्त्वात होता जो रक्सेल घराण्याच्या राजाने बांधला होता...

डाल्टनगंजजवळ शेरशाह सूरी मार्गावरील पलामूच्या जंगलात खोलवर हे दोन मोठे किल्ले आहेत मैदानामधील मूळ किल्ला आणि लगतच्या डोंगरावरचा दुसरा किल्ला चेरो वंशातील राजांना देण्यात आला आहे मैदानावरील किल्ल्याला तीन बाजूंनी आणि तीन मुख्य दरवाजांवर संरक्षण होते नवीन किल्ला राजा मेदिनी रे यांनी बांधला होता स्थापत्य रचना इस्लामिक शैलीमध्ये आहे जे दौड खानचा विजय प्रतिबिंबित करते मैदानी भागातील जुना किल्ला चेरो राजवंशाच्या आधीपासून अस्तित्त्वात होता रकसेल राजा राजपूत घराण्याच्या राजाने बांधला होता तथापि हे राजा मेदिनी रेच्या शासनकाळात होते (मेदिनी रायलाही असे म्हणतात) ज्याने पलामाऊमध्ये १६५८ ते १६७४ पर्यंत तेरा वर्षे राज्य केले जुना किल्ला पुन्हा बचावात्मक रचनेत बांधला गेला एक चेरो आदिवासी राजा होता त्याचा नियम दक्षिण गया आणि हजारीबागमधील भागात विस्तारला त्याने रांचीपासून नवरतनगड (३३ मैलांवर अंतरावर) म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या डोईसावर हल्ला केला आणि नागवंशी राजा रघुनाथ शाहचा पराभव केला युध्दाच्या मोबदल्यात त्यांनी सात बारवा जवळील खालचा किल्ला बांधला आणि जिल्ह्याच्या इतिहासात हा किल्ला प्रसिद्ध झाला...

सन १६१३ मध्ये राकसेल राजपूत राजवंशच्या राज्यकर्त्यांनी भगवंत रायच्या नेतृत्वात रेर आणि चैनपूरच्या ठाकुरांचा पूर्वज राजपूत सरदारांच्या मदतीने चेरोवर आक्रमण केले जेव्हा राकसेल राजा मान सिंह त्यावेळी पालामूचे राज्य करीत होते भगवंत राय यांनी सत्ता काबीज केली ही बातमी समजताच राजा मान सिंहने पलामूचे राज्य परत मिळविण्याचा प्रयत्न केला नाही तो सुरगुजा येथे परतला आणि सरगुजाच्या राकसेल राजपूत घराण्याची स्थापना केली ब्रिटीश राजवटीच्या काळात सूरगुजा राज्य हे मध्य भारतातील प्रमुख राज्यांपैकी एक होते...

गडावर हल्ला करण्यासाठी ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या पाटणा परिषदेची सोय केली २८ जानेवारी १७७१ रोजी कॅप्टन कॅमकने जेव्हा नवीन किल्ल्यावर हल्ला केला तेव्हा चेरो सैनिकांनी जोरदार लढाई केली परंतु पाण्याच्या कमतरतेमुळे जुन्या किल्ल्याकडे माघार घ्यावी लागली...